Μονάδες
Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας & Μοριακής Διαγνωστικής
Β’ Πανεπιστημιακή Παιδιατρική Κλινική
Ιατρική Σχολή
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Γεν. Νοσ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού»
Λεωφ. Μεσογείων 24, ισόγειο, Τ.Κ. 11527, Αθήνα.
Ιστορικά Στοιχεία
Το εργαστήριο της B’ Πανεπιστημιακής Παιδιατρικής Κλινικής ιδρύθηκε το 1975 (Π.Δ 801, ΦΕΚ 262 22/11/1975) και λειτουργεί ανελλιπώς από το 1979. Το 2010 μετονομάσθηκε σε “Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας – Μοριακής Διαγνωστικής” με Υ.Α 141514/Β1/11-11-2010, ΦΕΚ 1858/26-11-2010 τ.Β. Λειτουργεί από το 1979 μέχρι σήμερα, αρχικά υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή κ. Δ. Ι. Γουργιώτη και από το 2020 υπό τη διεύθυνση του Αναπλ. Καθηγητή κ. Μ. Αυγέρη, σε ενοικιαζόμενο χώρο από το ΕΚΠΑ, απέναντι από το Γεν. Νοσ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» επί της οδού Λεβαδείας 13, επιφανείας 240m2. Από το 2021, το Εργαστήριο έχει μεταφερθεί στο παράρτημα του Γεν. Νοσ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», επί της Λεωφ. Μεσογείων 24, στο ισόγειο.
Σκοπός
Σκοπός του εργαστηρίου Κλινικής Βιοχημείας – Μοριακής Διαγνωστικής είναι η ανάπτυξη μεθόδων αναλυτικής χημείας, μοριακής διαγνωστικής, μοριακής βιολογίας και βιοχημείας, που συμβάλλουν στην εκτέλεση ερευνητικών πρωτοκόλλων της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ. Στο εργαστήριο πραγματοποιείται βασική έρευνα αλλά και ολοκληρωμένη εργαστηριακή διερεύνηση ειδικών περιστατικών που νοσηλεύονται στη Β’ Παιδιατρική Κλινική, σε άλλες Κλινικές και Τμήματα του Νοσοκομείου και σε αντίστοιχα τμήματα πανελλαδικά. Το εργαστήριο υποστηρίζει και αξιολογεί μεγάλο αριθμό κλινικοεργαστηριακών μελετών που πραγματοποιούνται στην Κλινική. Επίσης, στους σκοπούς του περιλαμβάνεται η εκπαίδευση επιστημόνων (ιατρών, βιολόγων, βιοχημικών, μοριακών βιολόγων, χημικών και βιοεπιστημόνων) σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο καθώς και η διεκδίκηση ερευνητικών προγραμμάτων εθνικών και διεθνών. Επίσης δρα συμβουλευτικά σε ερευνητικές μελέτες άλλων κλινικών και εργαστηρίων του Νοσοκομείου.
Έργο Εργαστηρίου
Εκπαιδευτικό Έργο
Εργαστηριακά μαθήματα και πρακτικές εφαρμογές που κρίνονται απαραίτητες για την ολοκλήρωση των σπουδών των εκτοετών φοιτητών της Ιατρικής αλλά και των ειδικευομένων που ασκούνται στην Παιδιατρική.
Τέτοιες εφαρμογές περιλαμβάνουν:
- Γενικές αρχές βιοχημικών εξετάσεων και ποιοτικός έλεγχος.
- Αξιολόγηση εργαστηριακών εξετάσεων.
- Αναζήτηση βιβλιογραφίας με τη χρήση του διαδικτύου (Scopus, PubMed), σημασία Impact Factor (I.F), παραπομπών (Citation) και δείκτη επιστημονικής ποιότητας (h-index).
- Βασικές στατιστικές έννοιες και γενική χρήση στατιστικών πακέτων (SPSS Statistics).
- Βιβλιογραφική ενημέρωση επι θεμάτων που αφορούν την ερευνητική δραστηριότητα του εργαστηρίου.
Έκδοση σημειώσεων παιδιατρικού περιεχομένου, οι οποίες διανέμονται δωρεάν στους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές.
Εκπαίδευση και επιμόρφωση ιατρών, χημικών, βιολόγων και φαρμακοποιών καθώς και άλλων ειδικοτήτων του κλάδου υγείας σε βασικές αρχές οργάνωσης και λειτουργίας ενός βιοχημικού και μοριακού εργαστηρίου.
Με τη συμμετοχή μελών ΔΕΠ, φοιτητών της Κλινικής και επιστημόνων άλλων κλάδων υγείας, εκπονούνται πτυχιακές εργασίες καθώς και μεταπτυχιακές και διδακτορικές διατριβές βασισμένες σε μοριακές τεχνικές (DNA/RNA extraction, , RT-PCR, συμβατική PCR, nested PCR, multiplex PCR, Real-Time PCR (qPCR), Next-Generation Sequencing (NGS), Northern & Southern blot), σε ανοσολογικές τεχνικές ELISA, RIA και IRMA, σε χρωματογραφικές τεχνικές(HPLC) κλπ.
Ερευνητικό Έργο
Το εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας & Μοριακής Διαγνωστικής:
- Ειδικεύεται στην ανάπτυξη μεθόδων αναλυτικής χημείας, μοριακής διαγνωστικής, μοριακής βιολογίας και βιοχημείας, που συμβάλλουν στην εκτέλεση ερευνητικών πρωτοκόλλων της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ.
- Πραγματοποιεί βασική έρευνα αλλά και ολοκληρωμένη εργαστηριακή διερεύνηση ειδικών περιστατικών που νοσηλεύονται στη Β’ Πανεπιστημιακή Παιδιατρική Κλινική, σε άλλες Κλινικές και Τμήματα του Γεν. Νοσ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» και σε αντίστοιχα τμήματα πανελλαδικά.
- Υποστηρίζει και αξιολογεί μεγάλο αριθμό κλινικοεργαστηριακών μελετών που πραγματοποιούνται στην Κλινική. Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών οδηγούν σε επιστημονικές εργασίες που ανακοινώνονται σε διεθνή και ελληνικά συνέδρια και σε δημοσιεύσεις στον διεθνή και ελληνικό ιατρικό τύπο.
- Διεκδικεί διεθνή και εθνικά ερευνητικά προγράμματα.
Κλινικοεργαστηριακό Έργο
Ετησίως πραγματοποιούνται περισσότερες από 10.000 αναλύσεις που αφορούν την εργαστηριακή διερεύνηση παιδιών που νοσηλεύονται στο Γεν. Νοσ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» και σε άλλα νοσοκομεία του λεκανοπεδίου και πανελλαδικά. Η μελέτη πραγματοποιείται με τη χρήση εξειδικευμένων εργαστηριακών μεθόδων (αναλυτική χημεία, κλινική βιοχημεία, ενζυμολογία, ανοσολογία, μοριακή διαγνωστική, φαρμακοκινητική, απομόνωση και χαρακτηρισμό πρωτεϊνών κ.α.) αλλά και πιο σύγχρονων τεχνικών (qPCR, Next-Generation Sequencing/NGS).
Οι μελέτες αφορούν:
- Διερεύνηση της παιδικής υπερλιπιδαιμίας με αναφορά σε αθηρωματικούς δείκτες (LDL, sdLDL ΒΝΡ, αδιπονεκτίνης, ουροτενσίνης ΙΙ) σε συνδυασμό με παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (ADMA LpPLA2).
- Μελέτη του παιδικού και εφηβικού σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 σε σχέση με την πρώιμη νεφρική βλάβη και ταυτόχρονη διερεύνηση του ρόλου της παχυσαρκίας στον μεταβολισμό των οστών και των υδατανθράκων.
- Διερεύνηση του ρόλου και της αξίας δεικτών όπως η εψιδίνη σε περιπτώσεις παιδιών με κυστική ίνωση καθώς και σε βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις.
- Ιδιοπαθή παιδική επιληψία με αξιολόγηση και προσδιορισμό δεικτών όπως η Bcl-2 και η Caspase-9.
- Διερεύνηση νεφρικής λειτουργίας μέσω της έκφρασης στα ούρα ενζύμων όπως το NAG για τη διάγνωση τραυμάτων ή συστηματικών νοσημάτων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, το νεφρωσικό σύνδρομο, η κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση, η νεφρολιθίαση, η περιγεννητική ασφυξία, κλπ.
- Μελέτες σε νεογνά:
– Επίδραση της ενδομήτριας υπολειπόμενης αύξησης στη λειτουργία οργάνων και οργανικών συστημάτων, καθώς και μοριακών μηχανισμών τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου/νεογνού (οστίτης ιστός, νεφροί, καρδιαγγειακό σύστημα, γαστρεντερικό σύστημα, ανοσοποιητικό σύστημα, ενδοκρινείς αδένες, αιμοποιητικό σύστημα, αυξητικοί παράγοντες, παράγοντες απόπτωσης)
– Ρόλος του λιπώδους ιστού ως ενδοκρινούς αδένα, μέσω της παραγωγής ορμονών (λιποκυτταροκίνες), στη φυσιολογία και παθοφυσιολογία τόσο φυσιολογικών κυήσεων όσο και κυήσεων με ενδομήτρια υπολειπόμενη αύξηση.
– Επίδραση αγγειογενετικών παραγόντων σε φυσιολογικές κυήσεις.
– Ρόλος των λιποκυτταροκινών σε κυήσεις εμβρύων με μακροσωμία και μικροσωμία.
– Ρόλος αγγειογενετικών παραγόντων και ουσιών που εμπλέκονται στο μεταβολισμό σε κυήσεις με διαταραχές εμβρυικής αύξησης.
– Ανίχνευση στο μητρικό γάλα παραγόντων που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στον οστικό μεταβολισμό.
– Ανίχνευση στο μητρικό γάλα βιοενεργών μορίων που πιθανόν να διαδραματίζουν ουσιώδη ρόλο τόσο στην εξωμήτρια προσαρμογή όσο και στη μετέπειτα ανάπτυξη μεταβολικών νοσημάτων.
– «Πρωτεομικοί δείκτες πρώιμης μη επεμβατικής ανίχνευσης της προεκλαμψίας.»(Πρόγραμμα ΑΡΙΣΤΕΙΑ, Propet 1139, 2012) Απόφαση 26/9/2012, ΑΠ12572, Κωδικός Πρότασης 1139.
- Τα τελευταία 20 χρόνια στο Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας – Μοριακής Διαγνωστικής εφαρμόζονται τεχνικές Μοριακής Βιολογίας και Διαγνωστικής για τη μελέτη DNA, RNA, mRNA, non-coding RNA (miRNAs, lncRNAs, tsRNAs), επιγενετικών τροποποιήσεων (DNA μεθυλίωση), επιμεταγραφώματος (RNA μεθυλίωση) και cell-free DNA (cfDNA) για την ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών με σκοπό τη διάγνωση, πρόγνωση και έλεγχο ανταπόκρισης στη θεραπεία σε ασθενείς με νεοπλασματικές νόσους όπως η παιδική λευχαιμία. Έμφαση δίνεται στη μελέτη σημαντικών προαποπτοτικών και αντιαποπτωτικών γονιδίων στην παιδική λευχαιμία (BAX, BCL2, BCL2L12) και στη μελέτη της έκφρασης miRNA, long ncRNAs και tsRNAs που αποτελούν πολλά υποσχόμενους βιοδείκτες, οι οποίοι συμμετέχουν στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης και την κυτταρική ομοιόσταση. Οι μελέτες αυτές περιλαμβάνουν την απομόνωση μονοπύρηνων κυττάρων αίματος και τον ποιοτικό και ποσοτικό προσδιορισμό νουκλεϊκών οξέων DNA/RNA σε κύτταρα, ιστούς και την κυκλοφορία. Στο πλαίσιο αυτό αξιοποιούνται πλήθος τεχνικές, όπως PCR, Real-Time PCR, multiplex PCR, RT-PCR, RNA polyadenylation, pyrosequencing, Next-Generation Sequencing/NGS (DNA-seq, RNA-seq, small RNA-seq, bisulfite-seq κα.)
Επιτεύγματα του Εργαστηρίου
Στο Εργαστήριο έχουν διεξαχθεί πρωτότυπες ερευνητικές μελέτες που αφορούν διάφορα πεδία της ιατρικής επιστήμης και τα αποτελέσματά τους έχουν ανακοινωθεί σε περισσότερα από 300 διεθνή και ελληνικά συνέδρια. Επιπλέον έχουν δημοσιευτεί άνω των 200 πρωτότυπων εργασιών σε διεθνή περιοδικά με κριτές. Επιπροσθέτως έχουν εκπονηθεί πάνω από 140 διδακτορικές διατριβές, ενώ έχει ολοκληρωθεί ένας μεγάλος αριθμός (>100) χρηματοδοτούμενων ανταγωνιστικών προγραμμάτων. Επίσης έχουν αναπτυχθεί αρκετές αξιόλογες διεθνείς (Αμερική, Καναδάς, Ευρώπη) και ελληνικές συνεργασίες οι οποίες συμβάλλουν στη περαιτέρω επέκταση του ερευνητικού έργου του εργαστηρίου.
Προσωπικό Εργαστηρίου
Δημήτριος Γουργιώτης Ρh.D, Eur Clin Chem
Ομότιμος Καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας,
Ιατρική Σχολή,
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
email: dgourg@med.uoa.gr,
τηλ. 210-7791935
Links: Pubmed, Google Scholar
Μαργαρίτης Αυγέρης Ph.D, M.Sc.
Αναπληρωτής Καθηγητής,
Ιατρική Σχολή,
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
email: margaritis.avgeris@gmail.com , mavgeris@med.uoa.gr
τηλ. 210-7791935
Links: PubMed , Google Scholar
Αντώνης Μαρμαρινός Ph.D, M.Sc.
Μοριακός Βιολόγος, Ακαδημαϊκός Υπότροφος, Β’ΠΠΚ, Ιατρικής Σχολή, ΕΚΠΑ
email: antmar@med.uoa.gr
τηλ. 210-7791935
Links: PubMed, Google Scholar